สมาคมนักสังคมวิทยาและนักมานุษยวิทยาสยาม

events

เสวนาวิชาการ คน ค้น คน: จริยธรรมในการทำงานทางมานุษยวิทยา

ศูนย์ศึกษาสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย
คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ร่วมกับ
สมาคมนักสังคมวิทยาและนักมานุษยวิทยาสยาม (สสมส.)

ขอเชิญร่วมการเสวนาวิชาการ เรื่อง

คน ค้น คน: จริยธรรมในการทำงานทางมานุษยวิทยา

ห้องประชุมคึกฤทธิ์ ปราโมช สถาบันไทยคดีศึกษา ชั้น 9 อาคารอเนกประสงค์ 1
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

วันพุธที่ 19 มิถุนายน เวลา 13.00-16.30 น.


มานุษยวิทยาเป็นศาสตร์ที่เกี่ยวข้องสัมพันธ์กับชีวิตผู้คนในหลายลักษณะ นับตั้งแต่ในส่วนของหัวข้อในการศึกษาที่คนคือใจกลางของศาสตร์แขนงนี้ ขณะที่วิธีการศึกษาทางมานุษยวิทยา เช่น การสัมภาษณ์พูดคุย การสังเกตการณ์ และการมีส่วนร่วม ส่งผลกระทบหรือก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในชีวิตของคนที่ถูกศึกษาอย่างสำคัญ ไม่นับรวมผลของการศึกษาหรือว่าความรู้ทางมานุษยวิทยาที่สามารถให้คุณให้โทษกับคนที่ถูกศึกษาโดยตรง จริยธรรมจึงเป็นสิ่งสำคัญในการทำงานทางมานุษยวิทยาไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าแนวคิดทฤษฎีและวิธีการศึกษาที่เข้มงวดรัดกุม

ถึงแม้มานุษยวิทยาให้ความสำคัญกับจริยธรรมอย่างมาก แต่ไม่ได้หมายความว่ามานุษยวิทยามีคู่มือจริยธรรมที่สามารถเป็นคำตอบให้กับทุกปัญหาหรือว่าไม่มีปัญหาจริยธรรมในแวดวงมานุษยวิทยา ปัญหานักมานุษยวิทยาละเมิดหรือหมิ่นเหม่จริยธรรมยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและดูเหมือนจะไม่สามารถหาข้อตกลงร่วมกันได้โดยง่าย ไม่ว่าจะเป็นการที่นักมานุษยวิทยาเข้าไปมีส่วนร่วมในปฏิบัติการทางทหารนับตั้งแต่สมัยสงครามเย็นมาจนกระทั่งถึงสงครามในอัฟกานิสถาน การที่นักมานุษยวิทยาสร้างภาพที่เป็นโทษแก่คนที่ถูกศึกษาดังกรณีชาวยาโนมามี หรือว่าการที่นักมานุษยวิทยาละเมิดสิทธิผู้ถูกศึกษา เช่น การนำตัวอย่างเลือดของผู้ถูกศึกษาไปใช้ในอีกโครงการวิจัยโดยไม่ได้ขออนุญาต ซึ่งก่อให้เกิดการถกเถียงและวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีความเหมาะสมหรือไม่เพียงใด เป็นต้น

ศาสตราจารย์ Leslie E. Sponsel จากมหาวิทยาลัยฮาวาย สหรัฐอเมริกา เป็นนักมานุษยวิทยาที่รณรงค์เคลื่อนไหวในประเด็นจริยธรรมในการทำงานทางมานุษยวิทยามาอย่างต่อเนื่อง นอกจากการเปิดสอนวิชาว่าด้วยจริยธรรมในมานุษยวิทยา เขาเป็นผู้จัดวงเสวนาจริยธรรมในมานุษยวิทยาในการประชุมสมาคมมานุษยวิทยาอเมริกาอยู่หลายครั้ง และล่าสุดเขาได้เข้าชื่อคัดค้านการที่ The National Academy of Science ประเทศสหรัฐอเมริกา แต่งตั้งนักมานุษยวิทยาคนหนึ่งเป็นสมาชิกเพราะเขาเห็นว่านักมานุษยวิทยาคนดังกล่าวมีข้อบกพร่องทางจริยธรรมในการทำงานทางมานุษยวิทยาหลายประการ ถึงแม้การรณรงค์เคลื่อนไหวดังกล่าวไม่สามารถเปลี่ยนแปลงมติได้ แต่ก็ส่งผลให้แวดวงวิชาการและสังคมอเมริกันเกิดความตื่นตัวในปัญหาจริยธรรมในการศึกษามนุษย์เพิ่มขึ้น

ศูนย์ศึกษาสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสมาคมนักสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาสยาม เห็นความสำคัญในประเด็นจริยธรรมในการศึกษาวิจัยมนุษย์ จึงเห็นควรให้ศาสตราจารย์ Leslie ได้เสนอประสบการณ์ แง่คิด และมุมมองในประเด็นดังกล่าวให้บุคคลและสถาบันที่เกี่ยวข้องและสนใจได้รับทราบ ขณะเดียวกันก็ให้นักสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาไทยได้ร่วมแลกเปลี่ยนทั้งในแง่ของภาพรวมโดยทั่วไปและในแง่ของความจำเพาะเจาะจงของสังคมไทย ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่นักสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาไทยเข้าไปเกี่ยวข้องกับปัญหาทางสังคมและการเมืองหรือกรณีที่สถาบันวิชาการไทยเริ่มบังคับใช้มาตรการเกี่ยวกับจริยธรรมในการทำงานวิจัยในมนุษย์เพิ่มขึ้น ทั้งนี้เพื่อให้บุคคลและสถาบันดังกล่าวได้ตระหนักถึงปัญหาจริยธรรมในการศึกษามนุษย์ พร้อมกับร่วมกันคิดค้นหลักการ แนวทาง และมาตรการในการเผชิญกับปัญหาดังกล่าวร่วมกัน


กำหนดการ

13.00-13.15 น.

กล่าวเปิดงาน โดย อาจารย์ ดร.อนุสรณ์ อุณโณ
ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาสังคมและวัฒนธรรมร่วมสมัย
คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

13.15 – 16.00 น.

เสวนาวิชาการ คน ค้น คน: จริยธรรมในการทำงานทางมานุษยวิทยา

Professor Leslie E. Sponsel (Department of Anthropology, University of Hawai`i at Manoa)

รองศาสตราจารย์ ดร.ไชยันต์ รัชชกูล (คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี (คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)
กรรมการสมาคมนักสังคมวิทยาและนักมานุษยวิทยาสยาม

ดำเนินรายการโดย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร (คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)
เลขานุการสมาคมนักสังคมวิทยาและนักมานุษยวิทยาสยาม

16.00 – 16.30 น.
ซักถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *